آن تغییرات قیمت ها منجر به سود و زیان می شود . این نوع ریسک نه تنها در اثر تغییر در قیمت های بازار بلکه در نتیجه واکنش و اقدامات معامله گرانی ایجاد می شود که در جهت ریسک پذیری و یا رهایی از ریسک تلاش می کند . ریسک بازار از تغییرات در قیمت سرمایه ، کالا پول و ارز نشأت می گیرد . بنابراین مهم ترین اجزاء تشکیل دهنده ریسک بازار عبارتند از : ریسک سرمایه ، ریسک کالا ، ریسک نرخ بهره و ریسک نرخ ارز .
هر یک از این اجزا خود شامل جنبه کلی و خاصی از ریسک بازار است که از ساختار پر تفوی خاص بانک منشعب می شود . علاوه بر ابزارهای استاندارد ، ریسک بازار شامل ابزارهای گوناگون مشتقه نظیر اختیارات معامله ، اوراق مشتقه سهام و یا اوراق نرخ بهره و ارز نیز می شود .
۲-۳-۶- ریسک نرخ بهره
کلیه مؤسسات مالی با ریسک نرخ بهره روبرو هستند . زمانی که نرخ بهره تغییر می کند هزینه ها و درآمدهای بانک ، ارزش دارایی ها ، بدهی ها وضعیت اقلام خارج ترازنامه نیز دستخوش تغییر و تحول می گردد . تاثیر این گونه تغییرات نیز در کل درآمد و سرمایه بانک منعکس خواهد شد . ریسک نرخ بهره اساسا از نوع ریسک رایج مالی محسوب می شود . بط.ر کلی ریسک نرخ بهره سیاست ها ، خط مشی و تکنیک های خاصی را برای مبارزه می طلبد . مهمترین ریسک نرخ بهره ، نرخ بندی مجدد بهره در اثر تغییرات زمان سررسید می باشد .
۲-۳-۷- ریسک نرخ ارز
ریسک نرخ ارز حاصل تفاوت های موجود بین قیمت ارز رایج یک کشور و سایر ارزها می باشد و در اثر نوسانات نابرابر نرخ های ارز ایجاد می شود . این نوع ریسک ممکن است در طول دوره ای که بانک دارای قراردادهای داخل یا خارج از ترازنامه ، چه به صورت نقدی و چه به صورت سلف بر یک ارز خاص باشد ، در اثر تغییرات نامساعد نرخ ارز بانک را متحمل زیان کند.
اخیرا وجود بازارهایی با نرخ های ارز شناور ، به صورت یک قاعده کلی درآمده که این امر منجر به افزایش بروز ریسک نرخ ارز و فرصت های معاملات مخاطره آمیز شده است . سستی در کنترل و مهار ریسک نرخ ارز و بی ثباتی های فرامرزی سرمایه ، خود انگیزه مهمی در رشد بی رویه بازارهای مالی و بین المللی گردیده و حجم و رشد معاملات ارزی جهانی به رشد تجارت بین المللی و جریانات سرمایه سرعت بخشیده و منجر به پایداری بیشتر نرخ ارز و در نتیجه بروز ریسک نرخ ارز شده است .
ریسک نرخ ارز در نتیجه نابرابری میان ارزش دارایی ها و آن بخش از سرمایه و بدهی هایی است که بر حسب ارز نگهداری می شوند . نابرابری میان دریافت ها و پرداخت های ارزی که بر حسب پول داخلی بیان می شود نیز موجب ایجاد ریسک نرخ ارز می شود . این نابرابری همچنین ممکن است در بین پرداخت ها و دریافت های فرعی و اصلی نیز وجود داشته باشد.
۲-۳-۸- ریسک نقدینگی
یکی از مهمترین ریسک های بازار مالی ، ریسک کمبود نقدینگی برای ایفای تعهدات مالی است . این ریسک بیانگر آن است که بانک برای پرداخت مطالبات خود ، از منابع نقدی یا دارایی قابل فروش کافی بهره مند نباشد .
مدیریت ریسک نقدینگی به درجه عمق اعتقاد در سیستم بانکداری بر می گردد . زمانی افت نقدینگی در یک موسسه مالی بازتاب وسیعی می یابد اهمیت نقدینگی از سایر موضوعات در موسسه پیشی می گیرد . بانک ها ذاتا شرایط بدهی های خود را تغییر داده تا به سر رسیدهای متفاوت دارایی در ترازنامه دست یابند . به همین منوال باید قادر باشند که از عهده تعهدات خود نظیر سپرده ها در زمان سر رسید آنها برآیند . جریانات داخلی و خارجی وجوه ضرورتا در برنامه ها منعکس نشده و ممکن است در زمان های مختلف تغییر کنند . در نتیجه بانک با نابرابری نقدینگی مواجه می شود که بایستی بلافاصله از سیاست ها و خط مشی های مدیریت ریسک نقدینگی خود استفاده نماید . ریسک نقدینگی زمانی مطرح می گردد که بانک به علت کافی نبودن وجوه قادر به انجام تعهدات خود نمی باشد .
۲-۳-۹- ریسک قانونی
ریسک قانونی عبارتست از ریسکی که طی آن سیستم قانونی دارایی های سهامداران و سپرده گذاران بانک ها را تهدید نماید. بعنوان مثال ، این نوع ریسک مسائلی همچون طرح دعوی حقوقی بر علیه بانک ها را در بر می گیرد . اگرچه به نظر می رسد این موضوع کمی بی ربط بوده و برآورد آن تقریبا غیر ممکن به نظر می رسد ، ولی مقوله ای از ریسک است که باید مد نظر مدیریت بانک قرارداشته باشد .
۲-۳-۱۰- ریسک منابع انسانی
این ریسک به سیاست های پرسنلی یک شرکت نظیر استخدام ، آموزش ، انگیزش و حفظ کارمندان مربوط می شود . ریسک منابع انسانی مواردی مانند ریسک از دست دادن کارکنان کلیدی و ریسک انگیزش ناکافی را شامل می شود .
۲-۳-۱۱- ریسک محصول
احتمال منسوخ یا غیر رقابتی شدن خدمات مالی را ریسک محصول می گویند . بعنوان مثال بکارگیری دستگاه های خودپرداز که همزمان از سوی شرکت های سازنده و بانک ها گسترش یافت یکی از موارد ریسک محصول به شمار می رود . وقتی برتری دستگاه های خودپرداز شرکت ها بر دستگاه های بانک ها به اثبات رسید بانک ها با چنین ریسکی مواجه می شوند .
۲-۴- رویکردها و ابزارهای مدیریت ریسک در بانک
گستره مدیریت ریسک بسیار وسیع بوده و می توان این مباحث را به در بخش رویکردها و ابزارهای مورد استفاده تقسیم نمود . بنابراین با توجه به نوع دارایی ها و ترکیب آن مشخص می شود که کدامیک از رویکردهای مدیریت ریسک مناسب تر می باشد . سپس می توان تعیین نمود که در اجرای رویکرد مورد نظر از چه ابزارهایی می توان استفاده نمود . بطور کلی مجموعه اقدامات مدیریت ریسک را می توان به ۳ رویکرد اصلی تقسیم نمود که هریک دارای ابزارهای متفاوتی می باشد . این ابزارها بیانگر چگونگی اجرای هر یک از رویکردهای منتخب می باشند.(مدیریت ریسک اعتباری- فلاح شمس و رشنو)
۲-۴-۱- حذف و اجتناب
بخشی از ریسکی که در معاملات و دارایی های مالی بانک ضروری نیست و یا مواردی که متناسب با ویژگی دارایی های مالی آن نیست قابل حذف می باشد . با استفاده از فروش در بازار نقد و یا استفاده از ابزارهای مشتقه می توان ریسک های سیستماتیک بانک را کاهش داده و از این طریق پوشش های لازم برای چنین ریسک هایی ایجاد نمود .
یکی دیگر از روش های حذف و اجتناب از ریسک ، متنوع نمودن ترکیب دارایی ها خصوصا پرتفوی تسهیلات اعتباری می باشد . متنوع کردن پرتفوی موجب حذف ریسک های غیر سیستماتیک با ریسک های خاص عملیات بانک می گردد . همچنین بانک ها از طریق خرید بیمه در شکل اختیار معامله نیز می توانند از پذیرش ریسک اجتناب نمایند . بعنوان مثال بانک می تواند پرتفوی دارایی های خود را در مقابل ریسک وقایع بیمه نماید .
بانک ها از طریق تدوین خط مشی فعالیت ها و کسب و کار خود می توانند از پذیرش ریسک اجتناب نمایند . بعنوان مثال بانک ها با تعیین استانداردهای نظارت و پیگیری مطالبات از مشتریان کنترل فرآیند و تعیین استاندارد و رویه های اعطای تسهیلات ، بخش زیادی از ریسک اعتباری و عملیاتی خود را کاهش می دهند .
۲-۴-۲- انتقال ریسک
رویکرد انتقال ریسک در زمانی مطرح می شود که بانک در زمینه فعالیت خاصی یا دارایی مشخصی دارای مزیت نسبی نباشد ، در این حالت بهتر است که ریسک فعالیت مربوطه به قیمت منصفانه به مشارکت کننده دیگری در بازار انتقال داده شود . انتقال ریسک در بازارهای مالی از طریق فروش (یا خرید) ادعاهای مالی موجب حذف یا کاهش ریسک می گردد . علاوه بر روش فروش از طریق بیمه و پوشش ریسک از طریق ابزارهای مشتقه می توان ریسک فعالیت اقتصادی و یا دارایی مورد نظر را به مشارکت کننده دیگری در بازار انتقال داد . تا زمانی که ریسک مالی دارایی ها به خوبی در بازار درک شود . امکان فروش و انتقال آن به قیمت منصفانه در بازار آزاد مهیا خواهد بود . بنابراین در صورتی که بانک هیچ گونه مزیت نسبی در حفظ و اداره کردن نوع خاصی از ریسک نداشته باشد ، در این حالت چنین ریسکی ارزش افزوده ای برای بانک نداشته و در نتیجه باید سریعا آن را به مشارکت کننده دیگری انتقال داد .
۲-۴-۳- نگهداری و اداره نمودن ریسک
رویکرد دیگر در مدیریت ریسک رویکرد نگهداری ، جذب و اداره ریسک می باشد . از جمله خصوصیاتی که موجب انتخاب چنین رویکردی در مورد ریسک می گردد می توان موارد زیر را نام برد:
* بعضی ریسک ها به آسانی قابل معامله و پوشش نمی باشند .
* این ریسک ها ساختار پیچیده و غیر نقد شونده ای داشته که این امر موجب می شود که افشای آن برای دیگران پرهزینه یا غیر ممکن باشد .
* برخی از چنین ریسک ها نقش مهمی را برای رسیدن به مقاصد کسب و کار ایفا می نمایند .
* برخی از چنین ریسک ها موجب محدود ساختن خطر اخلاقی (ریسک امانتداری) می گردند .
به خاطر این چهار ویژگی ، لازم است که بانک ها بطور فعال این گونه ریسک ها را در پرتفوی خود جذب ، کنترل و اداره نمایند . بانک ها جهت مدیریت بر چنین ریسک هایی می توانند یکی از سه ابزار زیر را مورد استفاده قرار دهند .
۲-۴-۳-۱- افزایش تنوع
بانک ها دارای مهارت های بالایی (مزیت نسبی) در متنوع کردن ترکیب دارایی های خود می باشند . آنها قادرند از طریق افزایش تنوع پرتفوی در سطح ریسک ثابت ، بازده بیشتری را از سرمایه گذاران منفرد کسب نمایند . مخصوصا بخشی از ریسک های دارایی ها را (که اصطلاحا به آنها ریسک های خاص گویند ) می توان با متنوع کردن دارایی ها حذف یا کاهش داد . همه ریسک های بانکی (به ویژه ریسک های عملیاتی و اعتباری) تحت تأثیر دو دسته عوامل برون زا و درون زا قرار می گیرند . از طریق متنوع سازی پرتفوی دارایی ها ، می توان بخش زیادی از چنین ریسک هایی را کاهش داد . متنوع نمودن پرتفوی ممکن است نتایج بسیار بد و بسیار خوب را حذف نماید وی احتمال قصور و زیان های ناشی از آنها را به حداقل ممکن خواهد رساند .
۲-۴-۳-۲- بیمه کردن
یکی از مهارت های تخصصی بانک ها ، تجمیع و یکپارچه نمودن ریسک دارایی ها و اداره آنها از این طریق می باشد . بانک ها به دلیل تخصصی که دارند بهتر از سرمایه گذاران منفرد قادر به تجمیع ، یکپارچه سازی و ادغام ریسک می باشند . تجمبع ریسک در درون پرتفوی به عنوان نوعی بیمه محسوب شده که به آن اصطلاحا بیمه داخلی گویند . تجربه بانک های موفق نشان داده است که بیمه داخلی پرتفوی ارزان تر از خرید بیمه (بیمه خارجی) می باشد .
۲-۴-۳-۳- نگهداری سرمایه
کلیه ریسک های بانک را نمی توان از طریق تنوع سازی و بیمه کردن حذف یا کاهش داد . لذا همواره بانک ها با ریسک های اجتناب ناپذیر مواجه خواهند بود . این گونه ریسک ها را از طریق نگهداری سرمایه می توان پوشش داد همان طور که اشاره شد مهم ترین نقش سرمایه ای از دیدگاه مدیر ریسک ، پوشش ریسک از طریق جایگزینی سرمایه در هنگام وقوع زیان می باشد که به همین دلیل سرمایه به عنوان ذخیره ای برای زیان های

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد دربارهسری های زمانی، مدل سازی، شبکه عصبی، تقسیم بندی
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید