،رفتار پرخاشگرانه کودک راکم نمی کند. بلکه منجر به طغیان آن میگردد (پتیت100 1997، 185).
در زمان طفولیت همه کودکان ساعتها رفتار پرخاشگرانه از خود نشان میدهند و به هنگام تعامل با همسالان بیش از همیشه آشوبهای پرخاشگرانه افزایش مییابد. کودک با دیگران با بد حرفی بر خورد میکند و در موقعیتهایی که در گیری کمی وجود دارد و یا هیچ تحریکی به حمله ور میشود.
وقتی که این رفتار ها تایید می شوند به سمت ادامه یافتن سوق می یابند وبه سمت نقصهای پایدار در رشد اخلق وخود کنترلی وهمچنین یکسب زندگی ضد اجتماعی پیش می روند(برک101 1994، 132).
کودکان ضد اجتماعی به وسیله همسا لان بهنجار طرد می‌شوند و به تشکیل گروههای همسال منحرف در پایه‌های چهارم وپنجم دست می‌زنند (کوی وکویراسمیت102 1983، 142؛ واکر103 1993به نقل از مس104 1996، 179). این گروه همسالان منحرف به پسران دارای رفتارهای ضد اجتماعی یک سیستم حمایتی برای اعمال ضداجتماعیشان می‌دهد و مهارتهای ضروری برای اعمال بزهکاری اضافی از طریق تقلید و تقویت آموخته می‌شود (مس 1996، 163).

2-7-10 نظریه هنرمندانه
ازپایان قرن نوزدهم به بعد بعضی از متخصصان تعلیم و تربیت به این باور رسیدند که بیان هنرمندانه می‌تواند نقش مهمّی در تکامل وآموزش کودکان ایفا کند. یکی از چهرههای بر جسته این سنت ویکتورلو و نفلد بودوی بر این عقیده بود که حدیث نفس در هنر، برای تکامل شخص وعاطفی سالم ضرورت دارد.اصلی که تا اندازه ای مبتنی بر اندیشهای روانپزشکی است. رودولف آرنهایم و پیروان بسیار اوست که در حال حاضر معروفترین کار برد روانشناسی ادراکی گشتالت رادر هنر به طور کلی وبخصوص در نقاشی کودکان به دست داده است. کار آرنهایم نظریه آرنهایم در باره هنر قابل توجه است زیرا یکی از جامعترین گزارشهای نظری مربوط به نقاشی کودکان را همراه با ملاحظات ادراکی ،عاطفی-بیانی وشناختی – تکاملی، در چار چوبی واحد ارائه می دهد کار آرنهایم بویژه، از نقاشیهای کودکان توصیف هایی ساختاری به دست میدهد که مبتنی بر اصول گشتالتی سازمان ادراک است. تکامل منطقی این دید گاه آن است که نقاشی می تواند نقش مهمی در درمان و آموزش ایفا کند (مخبر 1370، 163).

2-7-11 نظریه بالینی- فرافکن
ازسال 1940حوزه دیگری از دلبستگی به نقاشی کودکان آغاز شد.در این فرض برآن بود که کودکان عواطف وانگیزه های خود را در نقاشیها یشان فرافکنی میکنند. این نحوه استفاده ازنقاشی در سنجش شخصیت و سازگاری روانشناختی، بخشی از کاربرد گستردهتر روشهای فرافکنی در روانشناختی بالینی و روانپزشکی بود. بهرهگیری تفسیری از نقاشیها برای سنجش شخصیت نیز مانند سایر روشهای فرافکنی از قبیل آزمون لکههای جوهر رورشاخ ،بیش از آن که به تحلیل علمی باشد بر تاثیرات شهودی و ذهنی استوار بود. در حال حاضر میتوانیم میان فرض گودیناف – هاریس، مبنی برآن که نقاشیها بیان مستقیم مفاهیماند وعقاید متخصصان بالینی مبنی بر آن، که نقاشیها بیان مستقیم حالات عاطفیاند، نوعی شباهت بنیادین را مشاهده کنیم (مخبر 1370، 165).

2-7-12 نظریه تکاملی
از حدود سال 1885تا دهه 1920دلبستگی گستردهای به تنظیم نوعی طبقه بندی از هنر کودکان وجود داشت. به نظر میرسد بسیاری از پژوهندگان پیشین بر این گمان بودهاند که نقاشی کودک نسخهای از یک تصویر درذهن کودک است وبنابراین نقاشی های یک کودک، “دریچهای گشوده بر اندیشهها واحساسات اوست. کرش اشتانیر105 (1905) هزاران نقاشی متعلق به دانش‌آموزان را مورد بررسی قرار دادودر پایان کار به سه دسته کلی رسید که نوعی توالی سنی تقریبی را نشان میداد.1- نقاشی‌های شماتیک106 2-نقاشی‌های مبتنی بر ظاهر بصری 3-نقاشی هایی که در آنها سعی میشود فضایی سه بعدی را نشان داده شود.روما107، (1913) نقاشی‌های دانش آموزان رادر طول یک دوره زمانی مورد مطالعه قرار داد و در فرایند تعامل نقاشی چهره انسان، ده مرحله را از یک دیگر متمایز کرد. امّا شاید مهمترین کار از میان این طبقه بندی های اوّلیه ،کار لوکه108 (1927،1913) باشد این طبقهبندی که شامل پنج مرحله تکامل است تاحدودی به دلیل آن به تدوین نظریه ای واحد انجامیدو همچنین به دلیل تاثیر آن کار بعداًتوسط پیاژه صورت گرفت اهمیّت دارد. لوکه براین فرض بود که نقاشی های کودکان مبتنی بر نوعی مدل ذهنی درونی (که پیاژه آن را “تصویرذهنی” می‌نامد) است.
فلورانس گودیناف 5 در سال1926 کتاب خود را درباره اندازهگیری هوش به وسیله نقاشی بود انتشار داد. این اثر، همراه با تجدید نظر بعدی وبسط آن توسط هاریس (1963)، منجر به شکل‌گیری نوعی سنت طولانی ارزیابی تکامل فکری از طریق نقاشی شد.دستاوردعمد این اثر، آزمون “کشیدن یک انسان “است. که در آن نقاشی کودک از چهره انسانی با اختصاص نمره به هر یک از اجزاء موجود در چهره ارزیابی میشود و ماحصل کار تحت عنوان بهره هوشی گودیناف شناخته می شود (مخبر 1370، 179).

2-7-13 نظری بالینی- فرافکنانه
نظریه غالب در شالوده نگرشهای بالینی- فرافکنانه به نقاشی کودکان، نظریه روانکاوی است. در این نظریه میتوان به مفهوم ذهن ناخودآگاه به عنوان سرچشمه سائقهای مکمل برای ارضای (شهوانی جنسی) و پرخاشگرانه ویرانگرای اشاره کرد (فروید 1976، 179).
در مورد، نقاشی، نظریههای فروید حکایت از آن دارندکه کار هنری کودک، قویاً از آرزوها و ترسهای ناآگاهانهاش تاثیر خواهند پذیرفت.
این اندیشه روانکاوانه میگوید نقاشی ممکن است تخلیه هیجان های سرکوب شده را فراهم سازد. غالب پژهشگران گفته اندکه تجسم بازوان دراز ودست های بزرگ
بیان کننده قدرت و اراده است (مکوور 1949، 196؛ دی لئو 1970، 202؛ شیلد کروت و همکارا 1972، 213) برعکس حذف بازوان یا دستها از نقاشی نیز بازتابی از احساس درماندگی و بیکفایتی تلقی میشود. نقاشیهای انجام شده از پیکره انسان که در آنها دو دست در جیبها قرار میگیرند یا به پشت کشیده میشوند، نشانهای از گناه و اضطراب در مهار کردن هوسهای “ممنوع” تفسیر میشود. سونس (1968) میگوید براساس مدارک بسیاری میتوان نشان دادکه کودکان دارای سازگاری بهتر غالباًنقاشی هایی با کیفیت برتر می‌سازند و جزییاتی که احتمالاً در نقاشی‌های با کیفیت برترمشاهده می شوند از جمله جزییاتی هستند که به اعتقاد مکور تضادهای درونی فرد را بیان می‌کنند (فرمرازی 1386، 132).

فصل سوم:
روش شناسی پژوهش

3-1- پیش‌درآمد
در این فصل ابتدا طرح تحقیق با توجه به موضوع تحقیق شرح داده می‌شود آنگاه جامعه آماری و نمونه مورد مطالعه همراه با نحوه نمونه‌گیری مورد بحث قرار خواهند گرفت. سپس ابزارهای اندازه‌گیری به همراه اعتبار109 و قابلیت اعتماد110 آنها توضیح داده خواهد شد و نیز نحوه گردآوری داده‌ها و چگونگی اجرای آزمون‌ها وپرسش‌ها تشریح می‌شود و در انتها روش آمار مورد بحث قرار خواهد گرفت.

3-2- طرح تحقیق
بر طبق نظر کرلینگر (بی‌تا، ترجمه شریفی و زند، 1377) طرح پژوهش نقشه و ساختار پژوهش برای دستیابی به پاسخ پرسش‌های پژوهش است که با توجه به هدف‌ها و ماهیت موضوع پژوهش و امکانات اجرایی، طرح پژوهش مناسب انتخاب می‌گردد. در این پژوهش با توجه به موضوع پژوهش مناسب‌ترین شیوه برای آزمون فرضیه پژوهش و بررسی تأثیر متغیر مستقل یعنی نقاشی درمانی بر متغیر وابسته یعنی میزان پرخاشگری دانش‌آموزان از طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل و انتخاب طبقه ای استفاده شده است. این طرح شبه آزمایشی است.
سرمد و همکاران (1378) طرح آزمایشی با گروه گواه و انتخاب طبقه ای را بدین‌گونه شرح داده از: “برای بررسی اثر یک متغیر مستقل بر متغیر وابسته می‌توان از این طرح استفاده کرد. در این طرح آزمودنی‌ها با انتخاب طبقه ای میان گروه آزمایشی و گروه گواه تقسیم می‌شوند پس از آن عمل آزمایشی به اجرا در می‌آید. این طرح با حالت پیش آزمون و پس آزمون است. چنانچه در اینجا از نمادهای R برای انتخاب طبقه ای و O1 و O2 به ترتیب برای نمایش مشاهده پس آزمون دو گروه آزمایشی و گواه مورد استفاده قرار گیرد و و به ترتیب برای نمایش پیش آزمون دو گروه آزمایش و گواه و علامت x* برای نمایش مواقع عمل آزمایش و x برای نمایش عمل انجام شده در گروه کنترل به کار رود، طرح تحقیق شبه آزمایشی را به صورت ذیل می توان نمایش داد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع و ماخذ پایان نامهرقابت در بازار، احساس غربت، سهم بازار

و پرسشنامه SCl90-R توسط اولیاء دانش آموزان تکمیل گردید.

3-3- جامعه آماری
جامعه آماری مورد مطالعه پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان پسر پایه ششم ابتدایی می‌باشند که در سال تحصیلی 92-91 در مدارس شهر گچساران مشغول به تحصیل بوده و دارای رفتارهای پرخاشگرانه هستند.
که تعداد آنها 1517 نفر است.

3-4- حجم نمونه مورد مطالعه
در این پژوهش 50 نفر دانش‌آموز پسر که رفتارهای پرخاشگرانه دارند نمونه مورد مطالعه را تشکیل می‌دهند که از چهار مدرسه در مناطق شهر گچساران انتخاب شده‌اند.

3-5- روش نمونه‌گیری و تعداد نمونه
نمونه‌گیری پژوهش حاضر از نوع نمونه‌گیری طبقه ای است.
در این پژوهش ابتدا از میان چهار مدرسه پسرانه ابتدایی کلاس ششم گچساران به صورت طبقه ای از میان شهرستان گچساران انتخاب شدند. (به جدول 3-1 مراجعه کنید) سپس در برخی مدارس برای جلب همکاری والدین و افزایش اطلاعات آنان، با هماهنگی اولیاء مدارس برای جلب همکاری والدین با هماهنگی اولیاء مدارس جلسه آموزش خانواده تحت عنوان “نقش هنر در بهداشت روانی کودکانمان” برگزار گردید و در برخی دیگر از مدارس که امکان جمع‌آوری کلیه اولیاء در یک زمان وجود نداشت با همکاری مشاورین از والدین دانش‌آموزانی که قبلاً به خاطر اختلالات رفتاری و رفتارهای پرخاشگرانه به مشاور ارجاع داده شده بودند تقاضا به عمل آمد که برای برگزاری یک جلسه به مدرسه مراجعه کنند. پس از ارائه توضیحات لازم به اولیاء پیرامون نحوه پاسخگویی به پرسشنامه R-90SCL، سپس پرسشنامه‌ها توسط اولیاء تکمیل گردید. دو گروه همتا تشکیل شد. سپس یکی از دو گروه به عنوان گروه آزمایشی و دیگری به عنوان گروه گواه انتخاب شدند و درمان بر روی گروه آزمایشی صورت گرفت. هر دو گروه پیش آزمون در مورد آن ها اجرا شد و بعد از آن گروه آزمایش به مدت 6 جلسه 25 دقیقه به انجام نقاشی با موضوعات آزاد پرداختند؛ اما گروه کنترل در معرض هیچ متغیر مداخله کننده (نقاشی درمانی) قرار نگرفت. پس از اتمام جلسات از هر دو گروه پس آزمون گرفته شد.

جدول 3-1: تعداد دانش‌آموزان گروه کنترل و گروه آزمایش
موقعیت
تعداد دانش‌آموزان گروه آزمایش
تعداد دانش‌آموزان گروه کنترل
شمال
6
6
جنوب
9
9
شرق
5
5
غرب
5
5
تعداد کل
25
25

فصل چهارم:
تجزیه و تحلیل داده‌ها

4-1- نتایج تجزیه و تحلیل

جدول 4-1: شاخص های آمار توصیفی پیش آزمون و پس آزمون نمره افسردگی دانش آموزان در دو گروه آزمایش و کنترل
میانگین خطا
انحراف
میانگین
تعداد
آزمایشات
97721.
1.13384
4.88603
5.66922
44.0400
42.8400
25
25
قبل از افسردگی
کنترل
1.12694
1.20349
5.63471
6.01747
11.6000
43.2800
25
25
بعد از افسردگی
کنترل

همان طور که در جدول شماره 4-1 مشاهده می شود نمرات پس آزمون خرده مقیاس افسردگی گروه آزمایش نسبت به نمرات پیشآزمون افزایش یافته است یعنی می توان گفت که مداخله (نقاشی درمانی) بر سلامت روان افراد گروه آزمایش موثر بوده است.

جدول 4-2 : نتایج تجزیه و تحلیل آزمون جهت مقایسه نمرات پس آزمون گروه آزمایش با گروه کنترل در خرده مقیاس افسردگی
آزمایش t برای برابری میانگین ها
آزمایش leven برای برابری واریانس ها
واریانس برابر فرض شده
Sig. (2-tailed)
df
t
Sig
F

427.
427.
48
46.977
802.
802.
674.
179.
قبل از افسردگی
واریانس برابر فرض نشده
000.
000.
48
47.794
19.214-
19.214-
453.
572.
بعد از افسردگی
واریانس برابر فرض شده

همان طور که در جدول شماره 4-2 مشاهده می شود با توجه به اینکه نسبت t محاسبه شده با درجه آزادی 48 یعنی (21/19) از نسبت t جدول در سطح 5/0 یعنی (02/2) بزرگتر است بنابراین میتوان نتیجه گرفت که در خرده مقیاس افسردگی تاثیر نقاشی درمانی در گروه آزمایش معنادار بوده است.

جدول 4-3: شاخص های آمار توصیفی پیش آزمون و پس آزمون نمره خود بیمارانگاری دانش آموزان در دو گروه آزمایش و کنترل
میانگین خطا
انحراف
میانگین
تعداد
آزمایشات
97721.
1.13384
4.88603
5.66922
44.0400
42.8400
25
25
قبل از خود بیمار انگاری
کنترل
1.12694
1.20349
5.63471
6.01747
11.6000
43.2800
25
25
بعد از خود بیمار انگاری
کنترل

همان طور که در جدول شماره 4-3 مشاهده میشود نمرات پس آزمون خرده مقیاس خود بیمارانگاری گروه آزمایش نسبت به نمرات پیشآزمون افزایش یافته است یعنی میتوان گفت که مداخله (نقاشی درمانی) بر سلامت روان افراد گروه آزمایش موثر بوده است.

جدول 4-4 : نتایج تجزیه و تحلیل آزمون جهت مقایسه نمرات پس آزمون گروه آزمایش با گروه کنترل در خرده مقیاس خودبیمارانگاری
آزمایش t برای برابری میانگین ها
آزمایش leven برای برابری واریانس ها
واریانس برابر فرض شده
Sig. (2-tailed)
df
t
Sig
F

877.
877.
48
47.950
156.-
156.-
874.
026.
قبل از خود بیمار انگاری
واریانس برابر فرض نشده
000.
000.
48
44.281
23.901-
23.901-
178.
1.867
بعد از خود بیمار انگاری
واریانس برابر فرض شده

همانطور که در جدول شماره 4-4 مشاهده میشود با توجه به اینکه نسبت t محاسبه شده با درجه آزادی 48 یعنی (90/23) از نسبت t جدول در سطح 5/0 یعنی (02/2) بزرگتر است بنابراین میتوان نتیجه گرفت که در خرده مقیاس خود بیمار انگاری تاثیر نقاشی درمانی در گروه آزمایش معنادار بوده است.

جدول 4-5: شاخص های آمار توصیفی پیش آزمون و پس آزمون نمره روان پریشی دانش آموزان در دو گروه آزمایش و کنترل
میانگین خطا
انحراف
میانگین
تعداد
آزمایشات
72682
75613.
3.63410
3.78065
29.9600
29.7200
25
25
آزمایشات قبل از روان پریشی
کنترل
77141.
78384.
3.85703
3.91918
5.7200
29.8800
25
25
آزمایشات بعد از روان پریشی
کنترل

همانطور که در جدول شماره 4-5 مشاهده میشود نمرات پس آزمون خرده مقیاس روان پریشی گروه آزمایش نسبت به نمرات پیش آزمون افزایش یافته است یعنی میتوان گفت که مداخله (نقاشی درمانی) بر سلامت روان افراد گروه آزمایش موثر بوده است.

جدول 4-6: نتایج تجزیه و تحلیل آزمون


دیدگاهتان را بنویسید