………………………………………………………………………………………………
4-1-9 انسان دوستی، محبت، برادری و وحدت عربی…………………………………………………………….
4-1-9-1 فلسطین از نگاه شاعر………………………………………………………………………………………………
4-1-9-2 لبنان از نگاه شاعر …………………………………………………………………………………………………..
4-1-9-3 عراق از نگاه شاعر ……………………………………………………………………………………………………
4-1-10راهکارها و نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………
4-1-10-1 راهکارها ر شعر سعاد الصباح…………………………………………………………………………………
4-1-10=2 نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………..
فهرست منابع…………………………………………………………………………………………………………………………….

1
2
3
3
4
5
5
6
6
6
6
7
9
9
10
11
12
13
13
14
15
15
18
19
19
19
20
21
21
21
21
22
24
24
26
26
26
27
27
27
27
29
30
30
32
32
32
33
34
34
35
35
36
40
41
41
42
46
49
52
53
61
62
63
65
67
68
74
75
79
82
85
86
88
91

فصل اول
کلیات و مفاهیم

کلیات
1-1 مقدمه
شعر هنری است برخاسته از اعماق روح و قلب انسان، که با آمال و آرزوها و خواستههای درونیاش عجین شده است. و شاعر هنرمندی است که از مشکلات و نیازهای مردم و زوایا و واقعیتهای پیدا و پنهان زندگیشان سخن میگوید.
مضامین و مفاهیم نهفته در شعر همواره متأثر از مسائل موجود در جامعه بوده است چرا که در واقع عدم تأثیر پذیری شعر از مسائل و واقعیتهای اجتماعی غیر قابل اجتناب است.
در اواخر قرن 19 و اوائل قرن 20 با تغییر و تحول بزرگی در مسائل سیاسی و اجتماعی دنیا، شعر نیز دچار نهضت و تحول بزرگی در عرصه مضمون و محتوا گشت، به طوری که دامنه شعر وسعت یافته و موضوعات شخصی و محدود جای خود را به مسائل روز و موضوعات اجتماعی پرتنش داد.
با بالا رفتن سطح فکری مردم و بینش و آگاهی اجتماعی و بیداری اندیشههای خفته، شعر عربی وارد عرصه جدیدی شد و به رشد و شکوفایی بالایی رسید و از حصار مضامین محدودی چون مدح پادشاهان و گرایشهای فردی رهایی یافت، وارد مضامین اجتماعی گستردهای شد. شاعر دیگر برای منفعتهای شخصی و به رخ کشیدن قدرت شعر پردازی خود در قالب آرایههای ادبی و صناعات لفظی و لغات دشوار و پر تکلف، شعر نمیسراید. بلکه به مضمون و محتوا پرداخته، و با احساساتی پرشور و عواطفی گرم از مشکلات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مردم سخن میراند.
سعاد الصباح با شیوه شعری خود به سراغ مضامین جدید و پویای عصر خویش میرود و با زبان ساده شعر خود به تحلیل وقائع سیاسی و اجتماعی عصر خویش میپردازد. او در واقع خود را اصلاح کننده معضلات و مشکلات جامعه میداند. و مبنای شعر خود را خدمت به ملت خویش و در نگاه گستردهتر خدمت به انسانیت قرار میدهد و خواستار احیای حقوق اساسی مردم میشود.
رسالهی حاضر ، در4 فصل تدوین شده است:
فصل نخست، به مقدّمات و کلیات و مفاهیم تحقیق پرداختهاست و در آن به مسئله اصلی تحقیق، سؤال ها، فرضیهها، پیشینه تحقیق، روش تحقیق و به بحث درباره جامعه شناسی ادبیات و رابطه جامعه و ادبیات پرداخته میشود.
درفصل دوّم، اوضاع تاریخی، جغرافیایی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و ادبی کویت به صورت کلی را شرح داده میشود.
در فصل سوم، توضیحاتی جهت آشنایی بیشتر مخاطب با زندگی و اندیشهها و آثار سعاد الصباح، بیان میشود.
در فصل چهارم، به طرح مسائل اجتماعی موجود درجامعه مانند زن ، مرد، آزادی، استعمار و وطن دوستی پرداخته میشود.
در آخر به نتیجه گیری نهایی این پژوهش با توجه به اهداف اوّلیه آن پرداختهاست.
1-2مبادی تحقیق
1-2-1 تعریف موضوع
بی تردید ادبیات یک جامعه، آیینه تمام نمای فرهنگ و تمدن آن جامعه است و شعر بخش عظیمی از ادبیات را تشکیل می دهد. ادبیات در هر دورهای بنا به شرایط سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، و …دچار تغییر و تحول می شود. و به تبع آن شعر نیز سبک و سیاق خاصی به خود میگیرد به نحوی که تمامی ابعاد شعر اعم از ساختار، مضمون، قالب، بیان و زبان دستخوش تغییراتی قرار میگیرد.
بررسی مضامین اجتماعی آثار هر شاعر یا نویسندهای میتواند بیانگر گرایشات اجتماعی آن شاعر یا نویسنده باشد، گرایشاتی که نشات گرفته از شرایطی است که شاعر در آن زندگی میکند، بنابراین برای شناخت هر شاعر یا نویسندهای باید به بررسی گرایشات اجتماعی او پرداخت. سعاد محمد الصباح از متنبی، أبی تمام، شعرای مهجر لبنان، شوقی تاثیر پذیرفته است. سعاد الصباح در حالی که 13 سال بیش نداشت، اولین قصاید خود را در دیوان “من عمری” در سال 1964منتشر کرد. (خلف،1992: 42) سعاد الصباح پسرش مبارک را در حالیکه 12سال داشت از دست داد. دیوان (إلیک یا ولدی: به تو فرزندم) در سوگ او سروده است که غم و اندوه در آن موج میزند و عاطفه راستین را به تصویر میکشد.
سعاد الصباح در قصیدههایش برای شکل فنی و وحدت عضوی (ارگانیک) از همه ویژگی شعری مانند رموز تصویر، وزن و قافیه کمک میگیرد. اشعارش سا
ده و به دور از تعقید و پیچیدگی است، به طوری که برای همه قابل فهم است ( عیسی، 2002: 157). اشعار سعاد صباح به تعبیری سهل و ممتنع است. استفاده هوشمندانه از موسیقی شعر، خیال فراگیر، از او شاعری خلاق ساختهاست. فرامتن شعرهای او روح زلال و شفاف انسانی است که در حصار زمان و مکان نمیگنجد و بیشتر سعی کردهاست به جوهر انسان صرف نظر از زن یا مرد بودن آن نزدیک شود. ادبیات، شعر، عشق به وطن، اهتمام به حقوق بشر و آزادیبیان و دفاع از حقوق زنان دغدغههای اصلی اوست. کتاب “خذنی إلی حدود الشمس” دارای مضامین اجتماعی، انتقادی و مسائل زنان است.کتابهایش “برقیات عاجله إلی وطنی”، “الورود.. تعرف الغضب”، “فی البدء کانت الأنثی” سرشار از مضامین متعددی در باب مسائل اجتماعی،عاطفی، و عشق به وطن و…است.

1-2-2سابقه تحقیق
از جمله پژوهشهایی که به بررسی اشعار سعاد صباح پرداختهاند، میتوان به پژوهشهای ذیل اشاره کرد: 1- فن الرثاء فی الشعر العربی المعاصر (دراسه اسلوبیه فی دیوان إلیک یا ولدی سعاد الصباح نموذجاًَ) از نورالدین پروین دانشگاه تربیت مدرس سال 1392 فن رثاء را در دیوان إلیک یا ولدی از لحاظ اسلوبی بررسی کرده است. 2- بررسی مفاهیم عشق و زن در اشعار غاده السمان و سعاد الصباح از زینب جعفرنژاد دانشگاه شهید بهشتی سال1390 به وجوه اختلاف و اشتراک در اشعار غاده السمان و سعاد الصباح میپردازد و نتیجه میگیرد که عشق بارزترین مضمون شعری دو شاعر است. 3- مکانه الرجل فی شعر سعاد الصباح از جاسم نادری نژاد دانشگاه اصفهان سال 1389 جایگاه مرد درنظر سعاد الصباح است و شامل سه فصل است فصل اول کشور کویت از لحاظ سیاسی،جغرافی و ادبی. فصل دوم حرکت ادبیات زنان در کویت به ویژه ادب سعاد الصباح. فصل سوم درمورد ویژگیهای مثبت و منفی مردان و دیدگاه شاعر در مدح و ذم آنان پرداخته است.
4- زن در شعر سعاد الصباح از محسن خدادادی دانشگاه اصفهان سال1388 که محور اصلی آن آشکار کردن نقش زن و تصویر زن در شعر سعاد الصباح است. 5-. پژوهشی در ادب سعاد الصباح از مریم فرهمند دانشگاه فردوسی مشهد سال 1387 که شامل 4 فصل است. فصل اول نگاه کلی به تاریخ کویت، فصل دوم، زندگینامهی شاعر، فصل سوم جلوههای شعری.فصل چهارم،زبان شعری سعاد است. 6- عنصر عاطفه در اشعار سعاد الصباح و نزار قبانی از آمنه جهانگیری دانشگاه تهران سال1386 به تاثیر عنصر عاطفه در اشعار دو شاعر و تاثیر سعاد الصباح از نزار قبانی اشاره میکند.
از جمله مقالههایی که به بررسی اشعار سعاد الصباح پرداختهاند میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
1- بررسی کاربردی زنانه در مرثیه معاصر با تاکید بر مرثیههای سعاد صباح از دکتر کبری روشنفکر و همکارانش، که به بررسی شعر سعادالصباح، در سه سطح واژگانی، نحوی و بلاغی میپردازند؛ تا از این طریق، پیوند زبان و جنسیت را در اشعار این شاعر تحلیل کنند. (فصلنامه جستارهای زبانی، دوره 4، شماره 4، پیاپی، زمستان 1392، ص 111-136)
2- التناص الدینی فی الادب المراه الکویتیه از فاطمه ذوالقدر به بررسی تناص دینی در ادب کویتی با تکیه بر بخشی از اشعار سعاد الصباح میپردازد. (مجله العلمیه الایرانیه للغه العربیه و آدابها، فصلیه محکمه، العدد 16، خریف 1389، ص 15-32)
3- فروغ فرخزاد و سعاد الصباح در مثلث عشق، سیاست، و زنانه نویسی ازمه دخت پورخالقی و حمید تقی آبادی که نتیجه آن1- نوعی سوررئالیسم در اشعار فروغ فرخزاد و سعاد الصباح وجود دارد2-عینیت و ذهنیت در شعر دو شاعر باعث ایجاد فضای نو وغریب شده و نوعی تناقض و طنز تلخ در آثارشان دیده میشود 3- هر دو شاعر نگاهی مدرن به زندگی دارند و به همین دلیل در شعرشان علیه نظام مرد سالار طیغان میکنند. ( الدراسات الأدبیه، شماره 70، پاییز1389، ص 9-34)
4- من از باغستانهای عقل گریخته ام، نگاهی به زندگی و شعر سعاد الصباح از علیرضا یگانه. (ادبیات و زبانها، مجله گوهران، شماره 1، پاییز 1382، ص 151-157)
5- دراسه أسلوبیه فی قصیده موعد فی الجنه از دکتر عیسی متقی زاده و دیگران به بررسی شعر سعاد الصباح در سه لایه صوتی و نحویی و بلاغی میپردازند. ( نشریه اضاءات نقدیه، دوره 3، شماره 9، ربیع 1434، ص 135- 152)و در مورد مضامین اجتماعی اشعارش کاری نشده است.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منبع تحقیق درمورداستان مازندران، عملکرد سازمان، کارکنان بانک، عملکرد کارکنان

1-2-3 سؤالات تحقیق
این پژوهش بر آن است تا به سوالات ذیل جواب دهد.
1-عوامل موثر بر شکل گیری مضامین اجتماعی در دیوان سعاد صباح کدام است؟
2- ابعاد و مضامین شعر اجتماعی سعاد صباح چیست؟
3- آیا شاعر برای ایجاد تحول در سرنوشت اجتماعی مردم راهکارهایی را ارائه کرده است؟

1-2-4 فرضیه های تحقیق
1- به نظرمیرسد که اندیشههای ملیگرایانه و وطن پرستانه بر اشعار ش تاثیر گذاشته است.
2- به نظر میرسد که سعاد صباح به مسائل آزاد عقیده، جایگاهزن، و نقش مردم در سرنوشت سیاسی توجه دارد.
3- به نظر میرسد با توجه به احساس مسئولیت نسبت به سرنوشت مردم، شیوههای اصلاحی برای بهبود اوضاع بیان شده باشد

1-2-5 روش تحقیق
این تحقیق از نوع بنیادی و روش بررسی آن تحلیلی توصیفی است که به شیو? کتابخانهای صورت میگیرد. بدین ترتیب که نخست مطالب مرتبط با موضوع از منابع استخراج وفیش برداری شده و آنگاه، یافتهها مورد بررسی و تحلیل قرار میگیرد و بر اساس طرح پایان نامه تنظیم و ارائه میشود.

1-2-6 هدف تحقیق
آشنایی بیشتر متخصصین رشته زبان و ادبیات عربی با شعر و مضامین سعاد الصباح میباشد.

1-3 مفاهیم
1-3-1 جامعه شناسی ادبیات
یکی از حوزه های
مطالعات بین رشتهای، جامعه شناسی ادبیات است که ساختارهای معنایی شعر و رمان یا هر نوع از انواع ادبی را به وضعیت اجتماعی و سیاسی زمانه پیوند میدهد. البته منظور آن نیست که متون ادبی تصویر واقعی جامعه است؛ بلکه بعضی از مسائل اجتماعی را به مسائل معنایی و روایی تبدیل میسازد و گاهی مسائل و تضادهای اجتماعی به صورت مسائل معنایی و ستیزهای زبانی جلوهگر میشود. زبانها، جهان نگریهای انضمامی و اجتماعی هستند و از فعّالیت روزمره و مبارزه طبقاتی جدایی ناپذیرند. ادبیات در قالب ساختارهای کلامی و زبانهای جمعی، در برابر ساختارهای اجتماعی به واکنش میپردازد. (گلدمن، 1382: 29).

1-3-1-1 مفهوم و تاریخچه جامعه شناسی ادبیات
نقد جامعه شناختی ادبیات، یکی از شیوههای نسبتاً نوین در مطالعات ادبی است. در این شیوه به بررسی ساختار و محتوای اثر ادبی و ارتباط آن با ساختار و تحوّلات جامعهای که اثر مولود آن است، میپردازند. آنچه در نقد جامعه شناختی ادبیات از اهمیت بیشتری برخوردار است، انعکاس تصویر جامعه در جهان تخیلی و هنری اثر ادبی و شکلهای مختلف آن است.
نظریه های اخلاقی دربار? ادبیات از زمان یونان باستان در آرای افلاطون پدیدار شد و هم زمان با ظهور مکتب رمانتیسم، بستر پیدایش نظریه های اجتماعی مرتبط با ادبیات را در اوایل سد? نوزدهم میلادی در اروپا فراهم کرد. در پی شکلگیری و تکامل نظریههای اجتماعی، کم کم جامعه شناسی به عنوان دانشی مستقل از بستر فلسفی خود جدا شد و به سرعت با دیگر علوم در آمیخت. این جریان که از پدیده های مهم بعد از رنسانس است، ناشی از آگاهی و شناخت دربار? وجود قانون در زندگی اجتماعی است. علاوه بر این، پیشرفت در علوم تجربی نیز زمینه توجّه بیشتر به روش های تحقیق در جامعه شناسی را فراهم آورد. به بیان دیگر، تحوّلات بزرگ و مهم اجتماعی بر آمده از انقلاب صنعتی که خود از پدیدههای رنسانس و انقلاب علمی بود، زمینه دگرگونی تمام اصول واساس نظام های اجتماعی قدیم را فراهم کرد. جامعه شناسی علمی در قرن نوزدهم و بیستم به تدریج تکامل یافت و به شاخههای متعدّدی از جمله جامعه شناسی اقتصادی، سیاسی، پرورشی، حقوقی، اداری، صنعتی، شهری، روستایی، معرفتی، خانواده، دین، هنر و انحرافات اجتماعی تقسیم شد(روشنفکر، نعمتی قزوینی، 1389: 5)
جامعه شناسی ادبیات یکی از شاخههای جامعه شناسی هنر ساخت و کار کرد اجتماعی ادبیات و ارتباط میان جامعه و ادبیات و قوانین حاکم بر آنها را بررسی میکند. جامعه شناسی ادبیات نشان میدهد ادبیات نیز مانند خانواده، آموزش و پرورش، حکومت، اقتصاد و… یک نهاد اجتماعی است؛ یعنی ریشه در زندگی اجتماعی انسان دارد. بر این اساس میتوان جامعه شناسی ادبیات را علم مطالعه و شناخت محتوای آثار ادبی و خاستگاه روانی و اجتماعی پدید آورندگان آنها و نیز تأثیر پابرجایی که این آثار در اجتماع میگذارند، تعریف کرد. درواقع جامعه


دیدگاهتان را بنویسید